Archief voor de ‘Cultuur & Erfgoed’ Categorie

Vernieuwing stadsschouwburg Ieper: prijskaartje van minstens 4 miljoen euro, voorlopig geen plaats in meerjarenplan

Geplaatst op: 02/09/2025 door Geert Dewaele in Cultuur & Erfgoed, Lokale Politiek / Openbare Infrastructuur
Tags:, , , , , , , , ,
,

Ieper – Tijdens de gemeenteraad van 1 september 2025 stelde raadslid Despeghel (Vooruit) kritische vragen over de toekomst van de Ieperse stadsschouwburg. De haalbaarheidsstudie met drie scenario’s ligt op tafel, maar schepen Eva Ryde (Team Ieper) bracht een verrassende vierde optie aan.

Volgens raadslid Despeghel is de stadsschouwburg een broodnodige zaal voor cultuurverenigingen en het stedelijk cultuurcentrum. Hij wees erop dat eerdere investeringen – zoals de vernieuwing van de verwarmingsinstallatie, ventilatie tijdens de coronaperiode en enkele opfriswerken – enkel dienden om het gebouw tijdelijk overeind te houden.

De problemen stapelen zich intussen op: verouderde podiumtechnieken, een glazen borstwering die het zicht belemmert, het ontbreken van een bar en lobby, en bouwkundige mankementen zoals een lekkende kelder, defecte lift, rot houtwerk en een aangetast dak. Nog een legislatuur wachten vindt Vooruit “geen optie”.

Drie scenario’s uit de studie
De haalbaarheidsstudie onderzocht drie pistes:
Scenario 1 – behoud buitenschil: erfgoed blijft bewaard, maar ruimteproblemen blijven bestaan. Kostprijs: bijna 4 miljoen euro.
Scenario 2 – gedeeltelijk behoud met aanbouw: meer oppervlakte, maar verlies aan erfgoedwaarde, slechte circulatie én de hoogste kost: circa 4,9 miljoen euro.
Scenario 3 – volledige nieuwbouw: moderne zaal met alle nodige voorzieningen en logische circulatie, kostprijs rond 4,75 miljoen euro. Groot nadeel: verlies van erfgoed en mogelijk beperkt draagvlak bij de bevolking.
Volgens Despeghel lijkt scenario 2 het minst realistisch. De echte keuze gaat volgens hem tussen erfgoedbehoud (scenario 1) of optimale werking via nieuwbouw (scenario 3).

Onverwachte piste: kathedraal betrekken
Schepen Eva Ryde (Team Ieper) temperde de verwachtingen. Zij stelde dat er in de huidige meerjarenplanning geen extra middelen zijn voorzien. Bovendien wil het stadsbestuur een vierde scenario onderzoeken: bepaalde ruimtes in de kathedraal betrekken bij het project.

Volgens Ryde heeft de haalbaarheidsstudie nuttige inzichten gebracht, maar blijven er “een pak vragen” over. Het college wil daarom de adviezen van de technische dienst, erfgoedinstanties en ruimtelijke ordening afwachten. Pas daarna kan een aanvulling op de studie correct worden opgesteld.

Nog geen beslissing
Een investering van om en bij de 4,5 miljoen euro noemt de schepen “hoog gegrepen”. Bij de start van het meerjarenplan is dat volgens haar geen optie. De kathedraalvariant wordt intussen verder onderzocht.

Ryde benadrukte dat de schouwburg voorlopig nog steeds operationeel is. Zodra de scenario’s duidelijker worden, wil het stadsbestuur samen met de cultuurraad bekijken hoe de bevolking inspraak krijgt.

, , , , , , , , ,
Bron:
https://ieper-echo.cipalschaubroeck.be/raadpleegomgeving/zittingen/88556820-6bed-4023-96d2-327965be5af2

Gheeraert, T. (2 September 2025). Vernieuwing stadsschouwburg kost volgens haalbaarheidsstudie minimum 4 miljoen euro:“Zeker bij aanvang meerjarenplan geen optie .” KW.be. https://kw.be/nieuws/politiek/lokale-politiek/gemeenteraad/vernieuwing-stadsschouwburg-kost-volgens-haalbaarheidsstudie-minimum-4-miljoen-eurozeker-bij-aanvang-meerjarenplan-geen-optie/

Thee, scones en verhalen over gesneuvelden: nieuwe tearoom opent bij heropening Menenpoort

Geplaatst op: 07/07/2025 door Geert Dewaele in Cultuur & Erfgoed
Tags:, , , , , , , , ,

Ieper – Bij de feestelijke heropening van de Menenpoort in Ieper, in aanwezigheid van prinses Anne en prinses Claire,opende ook een nieuwe tearoom met zicht op het iconische monument. Bezoekers kunnen er thee en scones proeven, terwijl ze stilstaan bij de verhalen van de vermisten die op de poort herdacht worden.

Maandag was een bijzonder moment voor Ieper en zijn bewoners. Het iconische herdenkingsmonument voor de meer dan 54.000 vermiste soldaten van het Gemenebest schittert weer na een ingrijpende restauratie van twee jaar en zes miljoen euro. De heropening werd bijgewoond door de Britse prinses Anne, Belgische prinses Claire, Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Ben Weyts, minister van Defensie Theo Francken en burgemeester Katrien Desomer.

De prinsessen werden ontvangen door de Koninklijke Muziekkapel van de Gidsen en begeleid door de Koninklijke Harmonie Ypriana in een stoet van de Grote Markt naar de Menenpoort. Tijdens de plechtigheid droegen ze samen een UNESCO-steen op het monument op, als erkenning voor de inschrijving op de Werelderfgoedlijst.

Ook de Vredesfakkel, met gravures van de zes CWGC-lidstaten en geïnspireerd door loopgraafkunst, werd meegedragen en symboliseerde de plicht om oorlogen te blijven herdenken en de boodschap van vrede door te geven. Een Last Post, twee minuten stilte en de onthulling van het nieuwe groendak, een “living roof” dat deel uitmaakt van een modern waterdichtingssysteem, sloten de ceremonie af.

Zes miljoen euro voor een eeuwig monument
De Menenpoort werd tot in detail aangepakt: voegwerk en dak werden hersteld, de naampanelen gereinigd, plafonds en gewelven herschilderd, en asbest verwijderd. Ook werd een energie-efficiënt verlichtingssysteem geïnstalleerd en een groendak aangelegd. Vlaanderen financierde 1,6 miljoen euro, de stad Ieper 300.000 euro, en de zes lidstaten van de Commonwealth War Graves Commission (CWGC) betaalden de rest.

Claire Horton, directeur-generaal van de CWGC, noemde het “de meest ingrijpende restauratie in bijna een eeuw” en benadrukte dat de eeuwenoude Last Post, die ook tijdens de werken elke avond klonk, de kracht en het belang van herdenken illustreert. Xavier Puppinck, CWGC-directeur voor Centraal- en Zuid-Europa, bedankte de Vlaamse overheid en de stad Ieper voor hun steun en wees erop dat de UNESCO-erkenning extra gewicht geeft aan de betekenis van de Menenpoort.

Tearoom met uitzicht en verhalen
Na de plechtigheid openden prinses Anne en prinses Claire ook een nieuwe tearoom in het CWGC-bezoekerscentrum, op de hoek van de Menen- en Bollingstraat. Waar ooit de kledingwinkel van Marijke De Ruddere en Roos Vervisch was, kunnen bezoekers nu terecht voor een Britse beleving: naast thee staan scones en traditioneel gebak op de kaart.

Beide voormalige winkeluitbaters, die dertig jaar lang hun zaak runden en noodgedwongen moesten sluiten, zijn blij dat hun vroegere pand nu een nieuwe, betekenisvolle bestemming kreeg. “We dachten ons carrière hier te kunnen afronden,” zeggen ze, “maar de Commonwealth War Graves Commission was de beste en meest duurzame optie.”

De tearoom biedt niet alleen lekkernijen maar ook verdieping: op elk theezakje zit een briefje met het verhaal van een gesneuvelde soldaat. De opbrengst gaat naar het onderhoud van herdenkingsplaatsen en vredeseducatieprojecten. Wie zin heeft, kan aansluitend de tentoonstelling over de restauratie bekijken.

Louise Dujardin van de CWGC benadrukt dat het vernieuwde bezoekerscentrum met tearoom bezoekers wil helpen om de verhalen achter het monument te begrijpen en om het immense verlies van de wereldoorlogen tastbaar te maken.

Een warme plek naast een koude geschiedenis
De nieuwe tearoom naast de Menenpoort is veel meer dan een plek om even te pauzeren. Het is een uitnodiging om te proeven, te herdenken en te leren. Terwijl de namen op de poort zwijgend getuigen van het verleden, klinken in de tearoom verhalen die generaties blijven verbinden.

, , , , , , , , ,
Bezoekerscentrum en cafetaria – © Geert Dewaele
Lees ook:
Restauratiewerken aan de Menenpoort van Ieper duren 2 jaar – 27/01/2024
Bronnen:
Pattyn, T. (7 juli 2025). Marijke (58) en Roos (59) moesten afscheid nemen van winkel aan Menenpoort: “Maar we vonden de beste opvolger.” Nieuwsblad. https://www.nieuwsblad.be/regio/west-vlaanderen/marijke-58-en-roos-59-moesten-afscheid-nemen-van-winkel-aan-menenpoort-maar-we-vonden-de-beste-opvolger/76271333.html

Nws, V. (7 juli 2025). Menenpoort Ieper nu ook officieel heropend na restauratie, Britse prinses Anne woont plechtigheid bij | VRT NWS: nieuws. VRTNWS. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/07/07/menenpoort-ieper-heropening-restauratie/

DPG Media Privacy Gate. (7 juli 2025). https://www.hln.be/ieper/prinsessen-anne-en-claire-heropenen-iconische-menenpoort-na-restauratie-van-6-miljoen-euro-dit-is-een-enorme-mijlpaal-na-twee-jaar-renovatie~ae085278/

Bezoekerscentrum – © Geert Dewaele
Bezoekerscentrum – © Geert Dewaele
De Menenpoort – © Geert Dewaele

Archeologische vondst in Ieper is opnieuw verdwenen onder de grond: Carrefour in aantocht

Geplaatst op: 26/06/2025 door Geert Dewaele in Cultuur & Erfgoed
Tags:, , , , , , , , ,
© Jean-Pierre Vandepitte

Ieper – De resten van de middeleeuwse burchtmuur in Ieper, recent blootgelegd tijdens archeologisch onderzoek, zijn opnieuw onder de grond verdwenen. Daarmee maakt de site plaats voor de bouw van een nieuwe Carrefour. Archeologen en Ieperlingen reageren met gemengde gevoelens.

Wie nog een glimp hoopte op te vangen van de middeleeuwse burchtmuur in Ieper, komt te laat. De archeologische resten zijn opnieuw toegedekt. Daarmee kan de langverwachte bouw van een nieuwe Carrefour op de site van start gaan.

De muur, die toebehoorde aan de historische burcht van Ieper waar tot circa 1130 de graven van Vlaanderen verbleven, werd vorig jaar ontdekt bij opgravingen op het terrein van de toekomstige supermarkt. Het betrof een uitzonderlijke vondst, die bij archeologen en erfgoedliefhebbers meteen hoge verwachtingen opwekte.

Na overleg tussen verschillende betrokken partijen – waaronder de stad Ieper, erfgoedvereniging CO7, eigenaar Jean-Marie Cardinael uit Brugge en het Agentschap Onroerend Erfgoed – werd echter beslist om de muur niet bovengronds te bewaren. De reden? De kosten voor integratie in het bouwproject zouden oplopen tot maar liefst tien miljoen euro.

Muur blijft wel intact onder de grond
In lokale kranten bevestigde Jan Decorte, archeoloog bij CO7 en nauw betrokken bij het project, dat de muur vóór het opnieuw begraven nog zorgvuldig werd behandeld. Volgens hem werd die bestreken met kalkmateriaal, vervolgens afgedekt met zand, plastic en een grindbed om het water goed te laten wegvloeien. Die werkwijze werd aangeraden door het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium.

De opgravingssite is intussen volledig aangevuld. Decorte gaf aan te vermoeden dat de grondwerken voor de bouw nu snel zullen starten. Zelf was hij een uitgesproken voorstander van publieke toegankelijkheid van de muur, maar erkende dat er niets meer aan te doen viel. Wel stelde hij nog voor om foto’s van de muur een plaats te geven in de nieuwe Carrefour, en er wordt volgens hem ook bekeken hoe op de plek een infobord kan komen.

Daarnaast gaf hij aan dat er gesprekken moeten worden opgestart met de eigenaar over de talrijke mooie vondsten die bij de opgravingen zijn gedaan – waaronder veel middeleeuwse insignes – in de hoop dat die een plaats krijgen in het Yper Museum. Hij wees erop dat er verder moet worden nagedacht over hoe deze vondst publiek ontsloten kan worden en wie daarin mee partner wil zijn. Volgens hem kan dat gaan van de Ieperse musea tot Vlaanderen of de provincie. Ook vond hij dat een visueel element in de Carrefour, zoals foto’s van de vondsten, waardevol zou zijn. Al die gesprekken moesten echter nog beginnen.

Begraving is een “afweging in het algemeen belang”
Burgemeester Katrien Desomer (Team Ieper) gaf aan de beslissing tot begraving mee te hebben verdedigd. Volgens haar wordt de burchtmuur op deze manier gewaarborgd voor de toekomst door hem in de Ieperse klei te bewaren, zodat hij intact blijft voor de komende generaties. Ze liet weten dat ze er vele weken in had meegeleefd. Als Ieperling vond ze het spijtig en gaf ze aan er zelfs emotioneel van te worden. Maar als burgemeester, en in het licht van het algemeen belang, kon ze zich verzoenen met de beslissing.

Volgens haar had het geen zin om andere projecten uit te stellen om de financiering van de burchtmuur mogelijk te maken. Ze wees erop dat de uitdagingen in de stad groot zijn, ook op vlak van erfgoed en toerisme. Daarbij verwees ze naar onder meer de vernieuwing van het In Flanders Fields Museum en de instandhouding van het zichtbaar erfgoed zoals kerkgebouwen.

Heemkring brengt burchtverhaal in detail
Wie dieper wil graven in het verhaal van de Ieperse burcht, kan binnenkort terecht bij heemkring Iepers Kwartier. Daar verschijnt binnen enkele weken een uitgebreid artikel van Frederik Vandenbroucke. De bijdrage telt achttien pagina’s, is rijkelijk geïllustreerd en behandelt onder meer de vroege geschiedenis van Ieper, de kroniekschrijvers die over de burcht schreven, het archeologisch vooronderzoek en de eigenlijke opgraving. Ook wordt ingegaan op de merkwaardige vondsten van metaaldetectoristen, de gebruikte dateringsmethodes en de beslissing tot bescherming in situ.

Het nummer kost 8 euro voor niet-abonnees en is te verkrijgen via fred.vandenbroucke@telenet.be of dagbladhandel Depuydt.

Hoewel de muur voorlopig weer onder de Ieperse bodem verdwijnt, leeft het verhaal voort – in publicaties, foto’s en hopelijk binnenkort in het museum.

, , , , , , , , ,
© Jean-Pierre Vandepitte
© Jean-Pierre Vandepitte
Lees ook:
Burcht van Ieper wordt opnieuw begraven: supermarkt en appartementen kunnen gebouwd worden – 09/05/2025
Archeologen ontdekken resten van middeleeuws grafelijk domein op de terreinen van de Carrefour – 31/03/2025
Binnenkort afbraak van het pand met Carrefour Market op de Leet; daarna komt nieuwbouw – 18/08/2024
Bronnen:
DPG Media Privacy Gate. (26 juni 2025). https://www.hln.be/ieper/middeleeuwse-burchtmuur-in-ieper-zit-weer-onder-de-grond-hopelijk-krijgt-de-vondst-toch-een-plekje-in-de-carrefour~a5a63438/?cb=618b1410-6967-4342-a1a2-9edcdd3cebf3&auth_rd=1

Pattyn, T. (26 juni 2025). Burcht van Ieper is begraven, bouw supermarkt kan beginnen: “Het zou goed zijn als er iets visueel komt in de Carrefour.” Nieuwsblad. https://www.nieuwsblad.be/regio/west-vlaanderen/burcht-van-ieper-is-begraven-bouw-supermarkt-kan-beginnen-het-zou-goed-zijn-als-er-iets-visueel-komt-in-de-carrefour/74177286.html

De archeologische vondst – © Geert Dewaele

“De HemelpOOrt”: Ieperse kunst met een knipoog naar de hemel

Geplaatst op: 24/06/2015 door Geert Dewaele in Cultuur & Erfgoed
Tags:, , , , , , , , ,

Ieper – In de zomer van 2015 kreeg de Rijselstraat in Ieper een opvallend kunstwerk: de HemelpOOrt van kunstenaar Honoré d’O. Twee houten constructies met metalen armen vormen er samen een poëtische toegang tot de hemel – en tot de verbeelding van de Sint-Pieterswijk.

Op 24 juni 2015 werd in de Rijselstraat, nabij het Merghelynckmuseum, begonnen met de opbouw van de HemelpOOrt. Het kunstwerk werd officieel ingehuldigd op donderdag 2 juli, de dag voor de start van de Sint-Pieterswijkfeesten.
Het bestaat uit twee houten constructies aan weerszijden van de straat. Daarboven reiken metalen armen naar elkaar, alsof ze poorten vormen die symbolisch richting de hemel kunnen opengaan.

Een samenwerking tussen kunstenaar en buurt
De stad Ieper en kunstenaar Honoré d’O ondertekenden in december 2013 een overeenkomst voor de realisatie van het werk. De Commissie Beelden en het stadsbestuur waren het er toen over eens dat de Sint-Pieterswijk een hedendaags kunstwerk verdiende.

Bijzonder aan het project was de gekozen werkwijze: de kunstenaar ging in dialoog met buurtbewoners, zodat ook hun ideeën en opmerkingen mee vorm gaven aan het eindresultaat. Zelfs de locatie werd in overleg en met zorg bepaald.

Honoré d’O — die in 2005 België vertegenwoordigde op de Biënnale van Venetië — bouwde ook hier verder op zijn kenmerkende stijl: installaties uit eenvoudige materialen zoals watten, draad, hout en piepschuim. Zijn werk was eerder al te zien in steden van Moskou tot São Paulo en Sydney, maar ook dichter bij huis, bijvoorbeeld met de roterende lantaarnpaal in Zedelgem.

Een bron van verwarring (en humor)
Niet lang na de inhuldiging dook het kunstwerk op in een parodie-artikel van de satirische website Firstpost.be. Onder de titel “94 bestuurders negeert slagbomen Rijselstraat” bracht de site op 20 augustus 2015 een fictief verslag dat zogezegd over de HemelpOOrt ging.

Heel wat lezers namen het bericht eerst ernstig en reageerden verontwaardigd. De redactie van de site benadrukte dat het om een grap ging — “gewoon even lachen en dan vergeten”.

Een blijvend herkenningspunt
Tien jaar later blijft de HemelpOOrt een herkenbaar element in het straatbeeld van de Sint-Pieterswijk. Voor sommigen een kunstzinnige poort naar de hemel, voor anderen vooral een vrolijk symbool van buurtbetrokkenheid en creativiteit in de stad.

© Geert Dewaele
, , , , , , , , ,