Post Tagged ‘Archeologie’

Ieper – Bij archeologische opgravingen aan Golfclub De Palingbeek in Ieper zijn menselijke resten, persoonlijke bezittingen en een intacte klaroen uit de Eerste Wereldoorlog ontdekt. De vondsten werpen nieuw licht op het leven én de dood aan het front en zorgen voor grote emotionele impact bij het onderzoeksteam.

Massagraf ontdekt in voormalige loopgraaf
Op het terrein van Golfclub De Palingbeek loopt sinds vorig jaar een archeologisch onderzoek voorafgaand aan een geplande uitbreiding van de site. Tijdens de laatste onderzoeksfase stootten archeologen op een voormalige loopgraaf uit de beginperiode van de Eerste Wereldoorlog, vermoedelijk uit 1914 of begin 1915.
In de opgevulde loopgraaf werden op tal van plaatsen menselijke resten aangetroffen. Volgens de archeologen gaat het vermoedelijk om een geïmproviseerde begraafplaats waar gesneuvelde soldaten destijds in werden ondergebracht nadat de loopgraaf buiten gebruik raakte.
De resten variëren van bijna volledige skeletten tot kleinere botfragmenten. Hoeveel soldaten exact werden teruggevonden, moet nog blijken uit verder onderzoek in gespecialiseerde labo’s.

Internationaal team onderzoekt de resten
Voor de identificatie en analyse werkt Monument Group samen met een internationaal netwerk van specialisten. Dat team kwam tot stand met steun van de Commonwealth War Graves Commission en omvat onder meer Franse, Duitse en Canadese experts.
Onderzoekers proberen de soldaten voorlopig te koppelen aan militaire eenheden via kentekens en andere herkenningspunten. Tot nu toe werden nog geen naamplaatjes of persoonlijke registratienummers teruggevonden.
Wanneer het onderzoek afgerond is, krijgen de gesneuvelden een officiële begrafenis in de Westhoek. Indien blijkt dat sommige resten afkomstig zijn van Franse soldaten, zouden zij mogelijk begraven worden op de militaire begraafplaats Saint-Charles de Potyze in Ieper.

Persoonlijke voorwerpen brengen verleden dichtbij
Naast menselijke resten vonden archeologen ook verschillende persoonlijke bezittingen terug. Het gaat onder meer om rookgerei, eetmateriaal, medaillons, een paternoster en een etui met potloden.
Een van de opvallendste vondsten was een vals gebit dat nog in de schedel van een Britse soldaat zat. Een ontbrekende tand bleek zorgvuldig bewaard in een klein zakje bij het lichaam te zitten. Volgens de onderzoekers wijst dat op iemand die hoopte zijn gebit later nog te laten herstellen.
Die kleine persoonlijke details maken volgens het onderzoeksteam duidelijk dat achter elke vondst een menselijk verhaal schuilgaat.

Intacte klaroen zorgt voor bijzondere symboliek
De meest opmerkelijke ontdekking was een intacte koperen klaroen op de bodem van de loopgraaf. Zulke instrumenten werden tijdens de oorlog gebruikt om signalen aan troepen door te geven, bijvoorbeeld bij aanvallen of terugtrekkingen.
Vandaag zijn klaroenen vooral verbonden met de dagelijkse Last Post-ceremonie onder de Menenpoort in Ieper. Daardoor krijgt de vondst volgens de archeologen een extra symbolische betekenis.
De archeoloog en werfleider van Monument Group verklaarde eerder dat deze ontdekking voor hem de meest betekenisvolle vondst uit zijn loopbaan vormt.

Mogelijk nog bijkomende graven in de omgeving
Volgens het onderzoeksteam bevindt zich op korte afstand van de huidige site mogelijk nog een bijkomende zone met meerdere begraven Franse soldaten. Die locatie valt voorlopig buiten het huidige onderzoeksgebied.
Een bijkomend archeologisch dossier en extra financiering zouden nodig zijn om ook die zone verder te onderzoeken.

Golfclub financiert volledige onderzoek
Het archeologisch onderzoek wordt volledig betaald door Golfclub De Palingbeek. Volgens de betrokken archeologen vraagt dat een aanzienlijke financiële inspanning van de club, maar verloopt de samenwerking constructief.
De opgravingen tonen opnieuw hoeveel sporen van de Eerste Wereldoorlog nog altijd verborgen zitten in de West-Vlaamse bodem, meer dan een eeuw na het conflict.

Zoals eerder bericht door:
Pollie, J. (12 mei 2026). Archeologen vinden massagraf in loopgraaf Ieper met daarin intacte klaroen: “Symbolisch en belangrijkste vondst uit mijn carrière” | VRT NWS Nieuws. VRTNWS.

“110 jaar na hun dood krijgen ze toch nog een begraafplaats”: massagraf uit WO I in Ieper grijpt archeologen aan – HLN.be (13 mei 2026)

💬 Reageer hieronder

Ieper – In de Weverijstraat brengt de sloop van een oude woning meer aan het licht dan verwacht. Archeologen stoten er op een ijskelder én sporen van middeleeuwse bewoning. De vondsten tonen hoe deze plek evolueerde van stadsrand tot onderdeel van de historische kern.

Van neoclassicistische woning naar bouwproject
Op nummer 64 in de Weverijstraat stond tot voor kort een woning die vermoedelijk dateerde uit 1924. Volgens informatie van Onroerend Erfgoed ging het om een dubbelhuis met drie traveeën en twee bouwlagen onder een zadeldak, met een neoclassicistische inslag en het typische gebruik van afwisselend rode en gele baksteen.
Het gebouw werd inmiddels gesloopt. De woning verkeerde in een te slechte staat om te behouden, al is het de bedoeling om op dezelfde plek een nieuwe vakantiewoning op te trekken, met een gelijkaardig uitzicht als het oorspronkelijke pand.

Archeologisch onderzoek geen toeval
Voor de start van de bouwwerken wordt het terrein eerst grondig onderzocht. De locatie ligt binnen de vastgestelde archeologische zone van de historische stadskern van Ieper, waar archeologische resten vaker voorkomen.
Eerder onderzoek bevestigde dat vermoeden. In 2023 werd een bureauonderzoek uitgevoerd, gevolgd door een proefputtenonderzoek in november 2025. Daarbij werden al duidelijke sporen van bewoning aangetroffen, wat aanleiding gaf tot een uitgebreider archeologisch vervolgonderzoek.

Sporen van bewoning uit de 13de tot 15de eeuw
De eerste resultaten tonen aan dat deze plek al in de late middeleeuwen bewoond was. Archeologen vonden onder meer middeleeuwse scherven en botresten, maar ook duidelijke structuren zoals muurwerk, een brandlaag, kuilen en een mogelijke waterhoudende structuur.
Op basis van die vondsten wordt aangenomen dat hier in de middeleeuwen kleine huisjes stonden. De combinatie van sporen wijst op effectieve bewoning tussen de 13de en 15de eeuw. Opvallend is dat latere bebouwing deze oudere resten slechts beperkt heeft verstoord.
Historisch gezien lag deze zone in de Onze-Lieve-Vrouw-ten-Brielenparochie. Die werd eind 12de eeuw voor het eerst vermeld en bevond zich aanvankelijk buiten de stad. Na de aanleg van de vesten in de 13de eeuw werd het gebied buitengebied, om later in de 14de eeuw alsnog binnen de ruimere stadsomwalling van Ieper te worden opgenomen.

IJskelder langs de Ieperlee
Naast de middeleeuwse resten wordt momenteel ook een bijna volledige ijskelder blootgelegd. De constructie bevindt zich op de plaats waar de Ieperlee passeert.
Volgens beschikbare gegevens gaat het vermoedelijk om het tweede exemplaar op deze locatie. Aan de andere kant van de Ieperlee zou zich immers nog een gelijkaardige ijskelder hebben bevonden.
Dergelijke constructies worden vaak gelinkt aan opslag van ijs en voedsel, en hun aanwezigheid kan wijzen op economische activiteiten in de omgeving. In dit geval wordt ook de mogelijkheid genoemd dat er vroeger een brouwerij in de buurt actief was, al blijft dat voorlopig een hypothese.
De ijskelder zelf wordt mogelijk gedateerd in de periode van het Hollands bewind (1815-1830), toen de stad verder werd versterkt.

Opgraving noodzakelijk vóór nieuwe bouw
De geplande vakantiewoning zal grotendeels onderkelderd worden, met graafwerken tot meer dan drie meter diep. Omdat het eerste archeologische niveau zich al op ongeveer 60 à 70 centimeter onder het maaiveld bevindt, dreigen de resten zonder ingreep verloren te gaan.
Daarom wordt het terrein eerst systematisch opgegraven. Archeologen beschouwen de site als waardevol, met potentieel om nieuwe inzichten te bieden in de ontwikkeling van Ieper, het dagelijks leven in de middeleeuwen en de evolutie van deze stadsrand.

Werken lokken nieuwsgierige blikken
De opgravingen trekken intussen heel wat aandacht van voorbijgangers. De combinatie van zichtbare structuren en historische vondsten maakt de site tot een opvallende plek in het straatbeeld.
Wat begon als een sloopproject, groeit zo uit tot een moment waarop verschillende lagen van de stadsgeschiedenis opnieuw zichtbaar worden.

© Geert Dewaele
Bron:
Middeleeuwse scherven, botresten en ijskelder ontdekt op plek waar woning tegen de vlakte ging – HLN (30 april 2026)

Onroerend Erfgoed
© Geert Dewaele
© Geert Dewaele

💬 Reageer hieronder

Ieper – Bij de heropbouw van de Carrefour in Ieper stootte de bouwheer op resten van een middeleeuwse burcht. De vondst legde de werken zes maanden stil en veroorzaakte zware kosten. Nu hoopt de eigenaar een deel van die archeologische uitgaven terug te krijgen van het Agentschap Onroerend Erfgoed.

Middeleeuwse verrassing op bouwwerf
Wat begon als een klassiek bouwproject, werd plots een archeologische ontdekking van formaat. Op het terrein waar de Carrefour in Ieper wordt vernieuwd, kwamen resten aan het licht van een burcht waar ooit de graven van Vlaanderen verbleven.

De eigenaar van de site, de Brugse ondernemer Jean-Marie Cardinael (73), zag zijn plannen tijdelijk in het zand lopen. De opgravingen legden de werf een half jaar stil. “Er werd niet verwacht dat er nog restanten zouden opduiken,” vertelt hij, “maar op een diepte van 2,5 meter kwamen we op muren en structuren terecht die steeds spectaculairder bleken.”
De resten kregen al snel een naam: de Burcht van Ieper.

Familie met diepe Ieperse wortels
Voor Cardinael heeft de plek een bijzondere betekenis. Zijn familie is al sinds 1670 met Ieper verbonden. Zijn overgrootvader had er een zeepziederij die tijdens de Eerste Wereldoorlog volledig werd verwoest.

Na de oorlog verhuisde de productie naar Brugge, maar in 1925 mocht op de Ieperse site opnieuw gebouwd worden. Daar ontstond een koffiebranderij met drogisterij, later uitgegroeid tot het bekende warenhuis De Ballon en vervolgens Ballon Unic. Uiteindelijk werd het pand overgenomen door Carrefour.

“Het werd tijd om die winkel een nieuw elan te geven,” blikt Cardinael terug. Maar wat een moderniseringsproject moest worden, veranderde plots in een les archeologie.

Een petitie voor het ‘Gravensteen van Ieper’
De vondst lokte veel belangstelling. Erfgoedliefhebbers en buurtbewoners droomden van een open archeologische site, een soort Gravensteen van Ieper. Een petitie verzamelde tientallen handtekeningen, en ook het stadsbestuur onderzocht de mogelijkheden.

De Vlaamse minister van Onroerend Erfgoed, Ben Weyts (N-VA), ging ter plaatse en erkende het belang van de ontdekking, maar wees een publieke ontsluiting af. Volgens hem was dat “niet haalbaar, noch betaalbaar”.

Wel besliste de minister dat de volledige burchtmuur — ook de nog niet opgegraven delen — officieel beschermd blijft. De nieuwe funderingen van de Carrefour worden zo ontworpen dat ze het erfgoed niet aantasten.

Tussen trots en frustratie
De bouwheer kijkt intussen met gemengde gevoelens terug. Hij zegt dat hij trots is op de vondst en blij dat de geschiedenis van Ieper ermee is verrijkt. Tegelijk is hij opgelucht dat het bouwproject opnieuw op volle toeren draait.

Volgens Cardinael verliep het opnieuw begraven van de burcht volledig volgens de regels. De werf is nu in volle vaart bezig. “We proberen de verloren tijd in te halen, want we willen de winkel tegen volgend najaar openen,” vertelt hij.

Zware factuur door archeologie
De opgravingen duurden acht weken en kostten volgens de bouwheer ongeveer 200.000 euro. “Een week archeologie kost al snel 25.000 euro,” rekent hij voor. Die kosten werden volledig door hem voorgeschoten, maar hij onderhandelt met het Agentschap Onroerend Erfgoed om een deel terug te krijgen.

Na meerdere overlegmomenten zegt Cardinael te hopen dat het agentschap “maximaal zal bijdragen”. De vertraging zorgde bovendien voor bijkomende verliezen door gemiste inkomsten en extra werfkosten. Toch blijft hij pragmatisch: voor hem staat ondernemen voorop.

De bouwheer vat het nuchter samen: als ondernemer heeft hij liever een bloeiende zaak dan een burcht onder zijn voeten.

© Geert Dewaele
© Geert Dewaele
Bron:
Nws, V. (7 November 2025). Bouwheer Ieperse supermarkt wil archeologische kosten terugbetaald na vondst grafelijke burcht | VRT NWS: nieuws. VRTNWS. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/11/07/gravensteen-ieper-archeologische-opgravingen-duur/

Pattyn, T. (7 November 2025). Jean-Marie (73) toont werf boven begraven Burcht: “Velen willen hier ook weer een supermarkt.” Nieuwsblad. https://www.nieuwsblad.be/regio/west-vlaanderen/westhoek/ieper/jean-marie-73-toont-werf-boven-begraven-burcht-velen-willen-hier-ook-weer-een-supermarkt/103154372.html
Lees ook:
Archeologische vondst in Ieper verdwijnt opnieuw onder de grond: Carrefour in aantocht – 26/06/2025
Burcht van Ieper wordt opnieuw begraven: supermarkt en appartementen kunnen gebouwd worden – 9/05/2025
Archeologen ontdekken resten van middeleeuws grafelijk domein op de terreinen van de Carrefour – 31/03/2025
Afbraak Carrefour-pand op de Leet in Ieper: nieuwbouw klaar in 2026 – 18/08/2024
De archeologische vondst – © Geert Dewaele

© Jean-Pierre Vandepitte

Ieper – De resten van de middeleeuwse burchtmuur in Ieper, recent blootgelegd tijdens archeologisch onderzoek, zijn opnieuw onder de grond verdwenen. Daarmee maakt de site plaats voor de bouw van een nieuwe Carrefour. Archeologen en Ieperlingen reageren met gemengde gevoelens.

Wie nog een glimp hoopte op te vangen van de middeleeuwse burchtmuur in Ieper, komt te laat. De archeologische resten zijn opnieuw toegedekt. Daarmee kan de langverwachte bouw van een nieuwe Carrefour op de site van start gaan.

De muur, die toebehoorde aan de historische burcht van Ieper waar tot circa 1130 de graven van Vlaanderen verbleven, werd vorig jaar ontdekt bij opgravingen op het terrein van de toekomstige supermarkt. Het betrof een uitzonderlijke vondst, die bij archeologen en erfgoedliefhebbers meteen hoge verwachtingen opwekte.

Na overleg tussen verschillende betrokken partijen – waaronder de stad Ieper, erfgoedvereniging CO7, eigenaar Jean-Marie Cardinael uit Brugge en het Agentschap Onroerend Erfgoed – werd echter beslist om de muur niet bovengronds te bewaren. De reden? De kosten voor integratie in het bouwproject zouden oplopen tot maar liefst tien miljoen euro.

Muur blijft wel intact onder de grond
In lokale kranten bevestigde Jan Decorte, archeoloog bij CO7 en nauw betrokken bij het project, dat de muur vóór het opnieuw begraven nog zorgvuldig werd behandeld. Volgens hem werd die bestreken met kalkmateriaal, vervolgens afgedekt met zand, plastic en een grindbed om het water goed te laten wegvloeien. Die werkwijze werd aangeraden door het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium.

De opgravingssite is intussen volledig aangevuld. Decorte gaf aan te vermoeden dat de grondwerken voor de bouw nu snel zullen starten. Zelf was hij een uitgesproken voorstander van publieke toegankelijkheid van de muur, maar erkende dat er niets meer aan te doen viel. Wel stelde hij nog voor om foto’s van de muur een plaats te geven in de nieuwe Carrefour, en er wordt volgens hem ook bekeken hoe op de plek een infobord kan komen.

Daarnaast gaf hij aan dat er gesprekken moeten worden opgestart met de eigenaar over de talrijke mooie vondsten die bij de opgravingen zijn gedaan – waaronder veel middeleeuwse insignes – in de hoop dat die een plaats krijgen in het Yper Museum. Hij wees erop dat er verder moet worden nagedacht over hoe deze vondst publiek ontsloten kan worden en wie daarin mee partner wil zijn. Volgens hem kan dat gaan van de Ieperse musea tot Vlaanderen of de provincie. Ook vond hij dat een visueel element in de Carrefour, zoals foto’s van de vondsten, waardevol zou zijn. Al die gesprekken moesten echter nog beginnen.

Begraving is een “afweging in het algemeen belang”
Burgemeester Katrien Desomer (Team Ieper) gaf aan de beslissing tot begraving mee te hebben verdedigd. Volgens haar wordt de burchtmuur op deze manier gewaarborgd voor de toekomst door hem in de Ieperse klei te bewaren, zodat hij intact blijft voor de komende generaties. Ze liet weten dat ze er vele weken in had meegeleefd. Als Ieperling vond ze het spijtig en gaf ze aan er zelfs emotioneel van te worden. Maar als burgemeester, en in het licht van het algemeen belang, kon ze zich verzoenen met de beslissing.

Volgens haar had het geen zin om andere projecten uit te stellen om de financiering van de burchtmuur mogelijk te maken. Ze wees erop dat de uitdagingen in de stad groot zijn, ook op vlak van erfgoed en toerisme. Daarbij verwees ze naar onder meer de vernieuwing van het In Flanders Fields Museum en de instandhouding van het zichtbaar erfgoed zoals kerkgebouwen.

Heemkring brengt burchtverhaal in detail
Wie dieper wil graven in het verhaal van de Ieperse burcht, kan binnenkort terecht bij heemkring Iepers Kwartier. Daar verschijnt binnen enkele weken een uitgebreid artikel van Frederik Vandenbroucke. De bijdrage telt achttien pagina’s, is rijkelijk geïllustreerd en behandelt onder meer de vroege geschiedenis van Ieper, de kroniekschrijvers die over de burcht schreven, het archeologisch vooronderzoek en de eigenlijke opgraving. Ook wordt ingegaan op de merkwaardige vondsten van metaaldetectoristen, de gebruikte dateringsmethodes en de beslissing tot bescherming in situ.

Het nummer kost 8 euro voor niet-abonnees en is te verkrijgen via fred.vandenbroucke@telenet.be of dagbladhandel Depuydt.

Hoewel de muur voorlopig weer onder de Ieperse bodem verdwijnt, leeft het verhaal voort – in publicaties, foto’s en hopelijk binnenkort in het museum.

© Jean-Pierre Vandepitte
© Jean-Pierre Vandepitte
Lees ook:
Burcht van Ieper wordt opnieuw begraven: supermarkt en appartementen kunnen gebouwd worden – 09/05/2025
Archeologen ontdekken resten van middeleeuws grafelijk domein op de terreinen van de Carrefour – 31/03/2025
Binnenkort afbraak van het pand met Carrefour Market op de Leet; daarna komt nieuwbouw – 18/08/2024
Bronnen:
DPG Media Privacy Gate. (26 juni 2025). https://www.hln.be/ieper/middeleeuwse-burchtmuur-in-ieper-zit-weer-onder-de-grond-hopelijk-krijgt-de-vondst-toch-een-plekje-in-de-carrefour~a5a63438/?cb=618b1410-6967-4342-a1a2-9edcdd3cebf3&auth_rd=1

Pattyn, T. (26 juni 2025). Burcht van Ieper is begraven, bouw supermarkt kan beginnen: “Het zou goed zijn als er iets visueel komt in de Carrefour.” Nieuwsblad. https://www.nieuwsblad.be/regio/west-vlaanderen/burcht-van-ieper-is-begraven-bouw-supermarkt-kan-beginnen-het-zou-goed-zijn-als-er-iets-visueel-komt-in-de-carrefour/74177286.html

De archeologische vondst – © Geert Dewaele
Opgegraven vestingmuur – © Geert Dewaele

Ieper – Bij het vroegere openluchtzwembad aan de Hoge Wieltjesgracht in Ieper zijn historische vestingmuren teruggevonden. De relicten uit de tijd van vestingbouwer Vauban doken op zo’n drie meter diepte op. Ze worden opgenomen in een nieuw herwaarderingsproject dat het verwaarloosde gebied moet transformeren tot een aantrekkelijk stadsdeel, met aandacht voor erfgoed én waterbeheer.

Historische vondst in vergeten groenzone
In de groenzone bij het vroegere openluchtzwembad en de rotonde aan de Hoge Wieltjesgracht werden afgelopen week proefsleuven gegraven om een verdwenen deel van de Ieperse vestingen op te sporen. Het onderzoek kadert in een herwaarderingsproject voor de site. De Vlaamse overheid ondersteunt het vooronderzoek met een premie.

Op drie meter diepte stootte men op de resten van een muur uit het verdedigingscomplex dat werd gebouwd onder toezicht van vestingbouwer Vauban. Het grootste deel van die constructies werd in 1853 afgebroken, maar het nu blootgelegde stuk loopt volgens de onderzoekers nog door tot aan het Minneplein. Of het fragment bewaard kan blijven, is voorlopig onzeker.

Zwembadmuur vertoont schade
In de muur van het oude zwembad zit een grote scheur, precies op de plaats waar de vestingmuur een hoek vormt tussen de Kasteelgracht en de Wieltjesgracht. De locatie van de schade bevestigt het historische tracé dat archeologen nu verder in kaart brengen.

Nieuwe waterverbinding moet overstromingsrisico temperen
Het gebied speelt een rol in de toekomstige bescherming tegen wateroverlast. Er is een plan om een open waterverbinding te creëren tussen de Kasteelgracht bij de Menenpoort en de Wieltjesgracht. Een deel van de zwembadmuur zou daarvoor verdwijnen, omdat de bescherming van het zwembad officieel werd opgeheven. Hoe precies de waterloop de rotonde en de omliggende straten zal kruisen, staat nog niet vast.

Ook binnen de zwembadsite volgt een proefput, al zorgt de instabiele ondergrond ervoor dat dit graafwerk niet eenvoudig met een machine kan gebeuren.

Van militair bad tot ruïne
Het zwembad op de hoek van de Basculestraat en Kiplinglaan werd ooit aangelegd voor militair gebruik. Na de Eerste Wereldoorlog kreeg het een publieke functie. In 2001 ging het definitief dicht omdat de infrastructuur niet meer voldeed aan moderne veiligheidsnormen. Ondanks een tijdelijke erfgoedstatus veranderde de site in een vervallen ruïne, tot Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Matthias Diependaele de bescherming weer ophief.

Toekomstplan krijgt vorm
De stad presenteerde eerder al twee ontwerpvoorstellen voor de herinrichting. Het ontwerp ‘Contregarde’ focust op de vestingstructuur en nieuwe natuur, terwijl ‘Conciergerie’ inzet op de nostalgische link met het zwembad. Beide versies kregen positieve reacties van inwoners. Het ontwerpteam werkt nu aan één geïntegreerd plan dat erfgoed, landschap en stedelijke functies met elkaar verzoent.

Barsten in de muur door een onstabiele ondergrond – © Geert Dewaele
© Geert Dewaele
Lees ook:
Stad Ieper wil 500.000 euro investeren in herbestemming voormalig openluchtzwembad (9/03/2016)