Post Tagged ‘Vestingen’

,

Ieper – De voormalige openluchtzwembad krijgt een grondige herinrichting. De plannen maken deel uit van een groter project om bij hevige regenval meer water via de oostkant van Ieper af te voeren. Opvallend is dat de site op termijn mogelijk ook opnieuw ruimte biedt om in open lucht te zwemmen.

Het oude openluchtzwembad van Ieper, dat sinds 2001 buiten gebruik is, staat voor een nieuwe toekomst. De stad wil de verloederde site integreren in het historische vestinglandschap en tegelijk een belangrijke rol geven in de strijd tegen wateroverlast. Bij hoogwater moet er uiteindelijk tot 8 kubieke meter water per seconde kunnen passeren.

Van zwembad naar schakel in de waterbeheersing
Het openluchtzwembad werd in 1885 aangelegd en sloot in 2001 de deuren omdat de infrastructuur niet langer voldeed aan de hedendaagse normen voor publieke zwembaden. Voor heel wat Ieperlingen blijft de plek verbonden met herinneringen aan zomerse zwembeurten vlak bij de Menenpoort.
Na de sluiting verloor de site geleidelijk haar oorspronkelijke functie. De beschermingsstatus veranderde doorheen de jaren: in 2009 werd de site geklasseerd, in 2015 volgde een gedeeltelijke declassering en in 2018 werd de bescherming opgeheven.
Nu krijgt de locatie een nieuwe bestemming. De herinrichting maakt deel uit van een ruimer plan om de waterdoorstroming langs de Ieperse vestingen te verbeteren. Daarbij moet niet alleen het water beter worden opgevangen, maar ook de afvoer richting de Ieperlee vlotter verlopen.
Schepen van Waterbeleid Miguel Gheysens (Team Ieper) lichtte de plannen in de lokale media toe. Volgens hem blijven de oostelijke en noordelijke muur van het voormalige zwembad behouden. De overige delen worden geïntegreerd in het vestinglandschap en de omgeving van de Menenpoort.
Het ontwerp voorziet in één grote waterpartij, met aan de oostzijde een ecologische oever en aan de kant van de vestingen een trappenstructuur. Ook de huidige afscheiding tussen het zwembad en de vestingen wordt aangepakt. Daardoor moet de historische omgeving opnieuw meer één geheel vormen.

Extra afvoercapaciteit langs de oostkant van de stad
De ingrepen zijn niet louter landschappelijk. Ze moeten vooral een oplossing bieden voor de toenemende druk op de waterafvoer bij hevige neerslag.
Wanneer er in korte tijd veel regen valt in Heuvelland, komt een grote hoeveelheid water via de Bollaertbeek richting Ieper. Vandaag wordt dat water hoofdzakelijk langs de westelijke zijde van de stad afgevoerd naar het Ieperleekanaal.
Volgens Gheysens volstaat die bestaande afvoerroute niet in alle omstandigheden. Daarom wil de stad ook de oostelijke zijde van Ieper beter inschakelen. Het water moet daar via de vestingen en de omgeving van de Menenpoort naar de Ieperlee kunnen stromen.
De schepen wijst erop dat een uitzonderlijke hoeveelheid neerslag op korte tijd een bijzonder grote watermassa richting het stadscentrum kan sturen. De geplande infrastructuur moet helpen om dat risico te beperken.

Bij hoogwater moet er uiteindelijk 8 kubieke meter water per seconde door het nieuwe afvoersysteem kunnen stromen

Verschillende ingrepen langs de vestingen en de Menenpoort
Een eerste onderdeel van het grotere vestingproject werd al enkele jaren geleden uitgevoerd. Toen vonden baggerwerken plaats aan weerszijden van de Menenpoort, in de richting van de Poternebrug en het voormalige zwembad.
Ook het traject tussen de vernieuwde Poternebrug en de Rijselpoort staat op de planning. De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) zou daar bijkomend een gedeelte van de vestinggracht baggeren, vanaf de brug tot aan de bocht ter hoogte van de sportzone.
Een ander belangrijk knelpunt bevindt zich aan de Menenpoort. Om grotere hoeveelheden water te kunnen afvoeren, moet de bestaande doorgang worden aangepast. Daarvoor zijn twee grote kokers onder de brug voorzien.
Die ingreep zal ook gevolgen hebben voor het verkeer. De straat voor de Menenpoort moet worden opgebroken om de nieuwe constructies te kunnen plaatsen. Volgens de schepen is het om een ingrijpende werf met een aanzienlijke impact op de mobiliteit in het stadscentrum te vermijden, de bedoeling om deze werken pas na de herdenking van honderd jaar Menenpoort in 2028 uit te voeren.

Oude zwembad krijgt nieuwe verbinding met de vestingen
Op de voormalige zwembadsite zelf zijn de eerste ingrepen eerder voorzien. De VMM zou er al in het daaropvolgende jaar met werken starten.
Een belangrijk probleem is de beschadigde inbuizing onder het oude zwembad. Die moet worden aangepakt om de waterafvoer opnieuw mogelijk te maken.
Daarnaast verdwijnt de zuidelijke muur tussen het zwembad en de vestingen. Het water dat vanuit de richting van de Menenpoort komt, zal vervolgens via een getrapte constructie naar een lager niveau stromen en onder de straat worden geleid naar de Wieltjesgracht.
De muur aan de Basculestraat en de Kiplinglaan wordt gerenoveerd. Dat wordt volgens de voorgestelde plannen een van de weinige zichtbare elementen die nog aan het vroegere zwembad zullen herinneren.

Ook de Wieltjesgracht en de Ieperlee worden aangepakt
De waterafvoer stopt niet aan het voormalige zwembad. Ook verder stroomafwaarts zijn aanpassingen nodig om het water voldoende snel richting de Ieperlee te krijgen.
Zo is een nieuwe koker onder de Diksmuidestraat voorzien. Daarnaast wil men ter hoogte van Hotel Ariane de verbinding tussen de Wieltjesgracht en de Ieperlee verbeteren. Op die locatie zou de Ieperlee opnieuw gedeeltelijk worden opengelegd. Volgens de toelichting van Gheysens zouden daarvoor een muur en enkele bomen moeten verdwijnen.
Het uiteindelijke doel is een aaneengesloten afvoersysteem waarbij het water via verschillende niveaus en kokers zijn weg kan vinden. Bij hoge waterstanden moet de infrastructuur een capaciteit van 8 kubieke meter per seconde aankunnen.

Komt zwemmen in open water terug aan de Menenpoort?
Naast de waterbeheersing kan het project nog een opmerkelijk neveneffect hebben. De stad onderzoekt namelijk of zwemmen in open water op de voormalige zwembadsite opnieuw mogelijk kan worden.
Dat zou voor Ieper een opvallende terugkeer betekenen naar de oorspronkelijke functie van de locatie, al zal de omgeving er na de herinrichting heel anders uitzien.
Een belangrijke uitdaging is de waterkwaliteit. In verschillende Ieperse waterpartijen kampt men met blauwalgen. Volgens Gheysens denkt men die problematiek op deze locatie mogelijk te kunnen vermijden dankzij de geplande ingrepen.
De stad wil daarvoor ook expertise uit Nederland benutten. De schepen verwees daarbij naar onderzoek van Indiase wetenschappers die er rond dit onderwerp actief zijn.
Een eventuele eerste zwembeurt ligt evenwel niet onmiddellijk in het verschiet. In de toelichting wordt 2028 of 2029 als mogelijke timing genoemd. Dat blijft afhankelijk van de verdere uitvoering van de plannen en de voorwaarden om zwemmen in open water veilig mogelijk te maken.

Project met een prijskaartje van 3,7 miljoen euro
De totale investering voor de beschreven werken wordt geraamd op 3,7 miljoen euro. De stad Ieper zou daarvan 1 miljoen euro voor haar rekening nemen. De uitvoering van de waterbouwkundige werken ligt bij de Vlaamse Milieumaatschappij.
De plannen voor de voormalige zwembadsite en de bredere waterbeheersing moeten nog verder hun weg door de voorziene besluitvorming afleggen. De verschillende onderdelen worden bovendien niet allemaal op hetzelfde moment uitgevoerd.
Voor de Ieperlingen betekent het project alvast een ingrijpende verandering voor een vertrouwde plek aan de Menenpoort. Wat jarenlang een verlaten zwembadsite was, moet uitgroeien tot een onderdeel van de waterbescherming van de stad, met mogelijk opnieuw ruimte voor zwemmen in open lucht.

Afbeelding Stad Ieper
De doorgang aan de Menenpoort – Foto Geert Dewaele
Lokale media:
Duikje nemen met zicht op de Menenpoort? Plan tegen overstromingen maakt zwemmen in vestingen mogelijk – (Nieuwsblad 4/11/2026)
Oud openluchtzwembad in Ieper wordt waterbuffer waar zwemmen zou kunnen: 8 kubieke meter water per seconde moet centrum droog houden – (HLN 5/11/2026)
Het voormalige openluchtzwembad – Foto Geert Dewaele

Ken je een nieuwsfeit, initiatief of andere interessante ontwikkeling die we bij Bouwend Ieper kunnen brengen? Laat het ons weten via ‘Contact/Meld ons nieuws’ of stuur je bericht naar Bouwend.Ieper@outlook.be.
Samen houden we Ieper op de hoogte.

Wieltjesgracht aan de Diksmuidestraat – Foto Geert Dewaele
Wieltjesgracht ter hoogte van Hotel Ariane – Foto Geert Dewaele

💬 Reageer hieronder

© Julie Dewaele

Ieper – De renovatie van de Poternebrug in Ieper heeft te maken gekregen met ernstig vandalisme. Op de afgesloten werf werden vernielingen vastgesteld aan een drijvend werkplatform en andere installaties. De stad betreurt de feiten en vreest dat de schade gevolgen kan hebben voor het verdere verloop van de werken.

Schade op afgesloten werf
Tijdens renovatiewerken aan de Poternebrug hebben onbekenden aanzienlijke schade aangericht aan de werfzone. Volgens de stad werd een afgesloten toegang geforceerd en raakten verschillende onderdelen van de werfinrichting beschadigd.
Het zwaarst getroffen werd het drijvende werkplatform dat door de stedelijke technische dienst wordt gebruikt om werkzaamheden onder de brug uit te voeren. In de vloer van het platform werden gaten gemaakt. Ook beschermingszeilen werden vernield. Daarnaast werd een informatiepijl van het Yper Museum omvergeworpen en belandde een brandblusapparaat in het water. Op de site werden bovendien gebruikte drugsnaalden aangetroffen.
De werf was volgens de stad volledig afgesloten met hekken en voorzien van waarschuwings- en verbodsborden. Toch slaagden onbekenden erin om toegang te krijgen tot het terrein.

Belangrijke renovatie voor fietsers en voetgangers
De Poternebrug vormt een belangrijke verbinding tussen de binnenstad, scholen en de sportzone van Ieper. De brug overspant het water aan de vestingen en verbindt de Leopold III-laan met de Aalmoezenierstraat.
De huidige renovatie werd opgestart nadat was vastgesteld dat de metalen draagstructuur van de brug in slechte staat verkeerde. De werkzaamheden omvatten onder meer de vervanging van metalen onderdelen, houten draagvlakken en beplanking. Daarnaast worden roestbehandeling, beschermende afwerking, elektrische installaties en verlichting vernieuwd.

Eigen uitvoering houdt kosten onder controle
Een opvallend aspect van het project is dat de stad de renovatie grotendeels met eigen personeel uitvoert. De technische dienst ontwikkelde daarvoor een eigen drijvend werkplatform, waardoor dure stellingen overbodig zijn.
Volgens de stad maakt die aanpak het mogelijk om de onderzijde van de brug efficiënt te bereiken en tegelijkertijd de kosten van de renovatie te beperken.

De stad vreest dat het vandalisme de renovatiewerken kan vertragen, terwijl de heropening tegen 1 september gepland blijft.

Bezorgdheid over mogelijke vertraging
Verantwoordelijken binnen de stad spreken van een ernstige vorm van vandalisme die rechtstreeks gevolgen heeft voor de werf. Medewerkers van de technische dienst zouden bijzonder ontgoocheld zijn omdat het beschadigde werkplatform een cruciale rol speelt bij de uitvoering van de werken.
De stad wijst erop dat de vernielingen niet alleen financiële schade veroorzaken, maar ook de geplande timing onder druk kunnen zetten. Ondanks de tegenvaller blijft de ambitie bestaan om de brug tegen 1 september opnieuw open te stellen voor het publiek.
Die timing wordt als belangrijk beschouwd omdat de verbinding intensief wordt gebruikt door wandelaars, fietsers en scholieren. Vanaf september zal de route volgens de stad bovendien nog belangrijker worden door wijzigingen in het openbaar vervoer in de omgeving.

Oproep aan burgers
Naar aanleiding van de feiten vraagt de stad extra waakzaamheid van passanten en buurtbewoners. De politie werd gevraagd om extra toezicht te houden tijdens de avond- en nachturen.
Wie verdachte activiteiten opmerkt rond de afgesloten werfzone, wordt gevraagd dit onmiddellijk te melden aan de politie. Volgens het stadsbestuur blijft publieke alertheid een belangrijke hulp in de strijd tegen vandalisme aan openbare infrastructuur.

© Julie Dewaele
Lees ook:
Poternebrug in Ieper deze zomer dicht voor ingrijpende renovatie – 18/05/2026
Zoals eerder bericht door:
Vandalen brengen zware vernielingen aan bij werkzaamheden Poternebrug: “We waren net zo fier op dit project” – HLN (17 juni 2026)
Vandalen viseren brug en werf bij Menenpoort: “Ze sloegen gaten om ons ponton te doen zinken” – Nieuwsblad (17 juni 2026)
© Julie Dewaele

💬 Reageer hieronder

© Geert Dewaele
,

Ieper – De twee eilandjes in de Kasteelgracht blijven al decennia afgesloten voor wandelaars, maar trekken steeds meer aandacht door omgevallen bomen en verouderde populieren. In de gemeenteraad vroeg Philip Bolle (Vooruit) of het stadsbestuur actie zal ondernemen om het vestingwater vrij te houden en toekomstige schade te beperken.

Bolle vraagt duidelijkheid over natuurbeheer
Tijdens de gemeenteraad van 2 februari kaartte gemeenteraadslid Philip Bolle (Vooruit) de toestand aan van de twee eilandjes in de Kasteelgracht. Volgens hem gaat het om een plek waar de natuur al jarenlang ongestoord haar gang kan gaan, wat mogelijk een waardevolle biotoop heeft opgeleverd.
Tegelijk stelde Bolle dat vanop afstand zichtbaar is dat bomen en grote takken zijn omgevallen en dat vooral populieren stilaan in slechte staat verkeren.

“Vestingwater moet zoveel mogelijk vrij blijven”
Philip Bolle stelde dat het stadsbestuur moet afwegen of omgevallen bomen kunnen blijven liggen als onderdeel van de natuur, of beter verwijderd worden om het vestingwater vrij te houden.
Hij vroeg daarom of het bestuur die visie deelt en of er budget voorzien wordt om bomen die in de gracht terechtkomen weg te halen.
Daarnaast vroeg Bolle of het stadsbestuur niet proactief kan optreden door dode populieren langs de rand gecontroleerd te vellen, zodat ze op de eilandjes terechtkomen en niet in het water. Dat zou volgens hem kosten besparen en vermijden dat oevers beschadigd raken.

Schepen Geysens: inventarisatie in 2024
Schepen van Landschap Miguel Geysens (Team Ieper) antwoordde dat er in 2024 al verschillende terreinbezoeken plaatsvonden om de situatie te inventariseren.
Op de westelijke contregarde gaat het volgens hem om acht populieren die hoofdzakelijk langs de rand van het eiland staan opgesteld. De oostelijke contregarde heeft een andere voorgeschiedenis en vegetatie. Daar gaat het om ongeveer vijftien populieren, waarvan ook het merendeel langs de rand voorkomt.
Volgens de schepen zitten de populieren op beide eilanden in de eindfase van hun bestaan. Ze worden gekenmerkt door verschillende pathogenen, verminderde kroongroei en veelvuldige taksterfte. Een omvorming van het bomenbestand dringt zich volgens hem op.

Kapmachtiging en nieuwe aanpak
Schepen Geysens verklaarde dat er in 2024 al een kapmachtiging werd verkregen van het Agentschap voor Natuur en Bos.
De visie die momenteel door de diensten werd uitgewerkt, bestaat volgens hem uit het doelgericht vellen van de populieren en het streven naar maximaal dood hout op de eilanden. Dat betekent dat verschillende populieren geveld zullen worden.
Voor de randzone van de eilanden zou volgens hem een hakhoutbeheer mogelijk zijn.

Meer zichtbaarheid én bescherming tegen erosie
Volgens schepen Geysens heeft die aanpak een dubbel voordeel: de eilanden behouden hun rustfunctie, maar worden wel zichtbaarder, inclusief eventuele muurrestanten.
Daarnaast zou het hakhoutbeheer ervoor zorgen dat de taluds beter worden vastgehouden en niet verder kunnen eroderen.

© Geert Dewaele

💬 Reageer hieronder

Bron:
https://www.ieper.be/Gemeenteraad

Gheeraert, T. (2 februari 2026) “’Mysterieuze’ eilandjes in Kasteelgracht krijgen kapbeurt: ‘Eilanden behouden rustfunctie, maar worden zichtbaarder’.” KW.be, Krant van West-Vlaanderen https://kw.be/nieuws/politiek/lokale-politiek/gemeenteraad/mysterieuze-eilandjes-in-kasteelgracht-krijgen-kapbeurt-eilanden-behouden-rustfunctie-maar-worden-zichtbaarder/
© Geert Dewaele

Ieper – De dolomieten wandelpaden op de Ieperse binnenvestingen kregen een grondige renovatiebeurt. Het betreft de paden vanaf de parking van het Colaertplein tot aan de Menenpoort. De zones ter hoogte van Ramparts Cemetery en de Menenpoort, en het deel tussen de Menenpoort en het openluchtzwembad zitten niet in dit project.

De werken passen binnen het meerjarenplan 2020-2025 onder het thema ‘Een Ieper dat bruist: aandacht voor dagtoerisme’. Stad Ieper was de opdrachtgever en er werd gesubsidieerd door het Agentschap Onroerend erfgoed. Firma Bentein was de aannemer. Samen met deze partners nam schepen Ives Goudeseune (Vooruit) een kijkje en zag dat het goed was. Het resultaat mag gezien worden.

De wandelpaden worden intensief gebruikt en waren in slechte staat. Bij regen bleven er grote plassen staan waardoor wandelaars in het graskant liepen en het gras schade opliep.

In een volgende fase worden de hellingen naar de vestingen nog onder handen genomen. Op stevige hellingen, zoals aan de Rijselpoort, worden een aantal honingraad-kunststofplaten opgevuld met dolomiet, vervangen door grijze klinkers. Die zijn minder glad bij regenweer, ijzel of vallende bladeren. Bij een aantal stukken zal nieuwe dolomiet worden aangelegd met waterafvoeren in de klinkers.

Scheef kapelletje
Wandelaars die voorbij kwamen aan het kapelletje op de vestingen nabij de Sint-Jacobskerk, zullen het zeker al opgemerkt hebben: het bouwwerkje had al enige tijd een stabiliteitsprobleem en stond al een tijdje scheef. De vrees bestond dat het vroeg of laat wel eens zou kunnen omvallen.
De stad liet het nu terug recht zetten.

(Nieuws uit HLN / KW en Nieuwsblad)

Opgegraven vestingmuur – © Geert Dewaele

Ieper – Bij het vroegere openluchtzwembad aan de Hoge Wieltjesgracht in Ieper zijn historische vestingmuren teruggevonden. De relicten uit de tijd van vestingbouwer Vauban doken op zo’n drie meter diepte op. Ze worden opgenomen in een nieuw herwaarderingsproject dat het verwaarloosde gebied moet transformeren tot een aantrekkelijk stadsdeel, met aandacht voor erfgoed én waterbeheer.

Historische vondst in vergeten groenzone
In de groenzone bij het vroegere openluchtzwembad en de rotonde aan de Hoge Wieltjesgracht werden afgelopen week proefsleuven gegraven om een verdwenen deel van de Ieperse vestingen op te sporen. Het onderzoek kadert in een herwaarderingsproject voor de site. De Vlaamse overheid ondersteunt het vooronderzoek met een premie.

Op drie meter diepte stootte men op de resten van een muur uit het verdedigingscomplex dat werd gebouwd onder toezicht van vestingbouwer Vauban. Het grootste deel van die constructies werd in 1853 afgebroken, maar het nu blootgelegde stuk loopt volgens de onderzoekers nog door tot aan het Minneplein. Of het fragment bewaard kan blijven, is voorlopig onzeker.

Zwembadmuur vertoont schade
In de muur van het oude zwembad zit een grote scheur, precies op de plaats waar de vestingmuur een hoek vormt tussen de Kasteelgracht en de Wieltjesgracht. De locatie van de schade bevestigt het historische tracé dat archeologen nu verder in kaart brengen.

Nieuwe waterverbinding moet overstromingsrisico temperen
Het gebied speelt een rol in de toekomstige bescherming tegen wateroverlast. Er is een plan om een open waterverbinding te creëren tussen de Kasteelgracht bij de Menenpoort en de Wieltjesgracht. Een deel van de zwembadmuur zou daarvoor verdwijnen, omdat de bescherming van het zwembad officieel werd opgeheven. Hoe precies de waterloop de rotonde en de omliggende straten zal kruisen, staat nog niet vast.

Ook binnen de zwembadsite volgt een proefput, al zorgt de instabiele ondergrond ervoor dat dit graafwerk niet eenvoudig met een machine kan gebeuren.

Van militair bad tot ruïne
Het zwembad op de hoek van de Basculestraat en Kiplinglaan werd ooit aangelegd voor militair gebruik. Na de Eerste Wereldoorlog kreeg het een publieke functie. In 2001 ging het definitief dicht omdat de infrastructuur niet meer voldeed aan moderne veiligheidsnormen. Ondanks een tijdelijke erfgoedstatus veranderde de site in een vervallen ruïne, tot Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Matthias Diependaele de bescherming weer ophief.

Toekomstplan krijgt vorm
De stad presenteerde eerder al twee ontwerpvoorstellen voor de herinrichting. Het ontwerp ‘Contregarde’ focust op de vestingstructuur en nieuwe natuur, terwijl ‘Conciergerie’ inzet op de nostalgische link met het zwembad. Beide versies kregen positieve reacties van inwoners. Het ontwerpteam werkt nu aan één geïntegreerd plan dat erfgoed, landschap en stedelijke functies met elkaar verzoent.

Barsten in de muur door een onstabiele ondergrond – © Geert Dewaele
© Geert Dewaele
Lees ook:
Stad Ieper wil 500.000 euro investeren in herbestemming voormalig openluchtzwembad (9/03/2016)