Post Tagged ‘erfgoed’

Ieper – Het Tempelierssteen in de Rijselstraat in Ieper staat al jarenlang leeg en toont steeds meer tekenen van verval. Ondanks verschillende ambitieuze plannen voor herbestemming blijft een concrete doorbraak uit. Het beschermde gebouw roept daardoor steeds meer vragen op over de toekomst van één van de oudste historische panden van de stad.

Historisch gebouw krijgt steeds meer te lijden onder leegstand
Wie de voorbije weken door de Rijselstraat wandelde, merkte wellicht de staat van het voormalige postgebouw op. Aan de gevel van het Tempelierssteen hangt intussen een waarschuwingsbord dat voorbijgangers vraagt voldoende afstand te houden wegens mogelijk slipgevaar. Mosvorming en uitwerpselen van duiven versterken de verwaarloosde indruk van het beschermde gebouw.
Het pand op nummer 70 staat al bijna 27 jaar leeg. Tot 1997 deed het dienst als postgebouw, maar sinds het vertrek van De Post kreeg het gebouw geen nieuwe invulling meer. Doorheen de jaren doken verschillende kandidaat kopers en projectontwikkelaars op, telkens met uiteenlopende plannen. Die voorstellen strandden echter op stedenbouwkundige en erfgoedtechnische beperkingen.

Eén van de oudste historische gebouwen van Ieper
Het Tempelierssteen behoort tot de oudste waardevolle gebouwen van Ieper. De oorsprong van het pand gaat terug tot de 13de eeuw. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd het grotendeels vernield, waarna het na de oorlog opnieuw werd opgebouwd volgens de oorspronkelijke plannen.
Door zijn historische waarde geniet het gebouw bescherming als erfgoedsite, wat renovatieprojecten extra complex maakt.

Bijna drie decennia leegstand wegen steeds zwaarder op één van de meest waardevolle historische gebouwen van Ieper

Plannen voor luxehotel verdwenen in de koelkast
Sinds 2009 is het gebouw eigendom van de Brusselse vastgoedvennootschap Aedific NV. Het bedrijf is actief in vastgoedontwikkeling en vastgoedbeheer.
In 2013 werden plannen voorgesteld om het Tempelierssteen om te vormen tot een kleinschalig luxehotel met elf kamers en een restaurant. Dat project kwam uiteindelijk niet van de grond omdat de brandveiligheidsvereisten moeilijk verenigbaar bleken met de erfgoedstructuur van het gebouw.
Voor de restauratie werd eerder wel financiële steun aangekondigd. De toenmalige Vlaamse minister bevoegd voor Onroerend Erfgoed, Geert Bourgeois, kende een subsidie van ruim 314.000 euro toe. Ook provinciale en stedelijke steun maakten deel uit van de plannen.

Ook kantoorproject leverde geen doorbraak op
Enkele jaren later leek er opnieuw beweging te komen. In 2017 verdwenen delen van de gevel achter stellingen en werden renovatiewerken aangekondigd. Het project voorzag vijftien kantoorruimtes met vergaderzalen. De investering werd toen geraamd op ongeveer anderhalf miljoen euro en de werken zouden begin 2018 afgerond zijn.
Na die aankondiging bleef het echter opnieuw stil rond het dossier.
In 2023 doken opnieuw signalen op dat Aedific samen met een vastgoedkantoor werkte aan een nieuwe piste voor het gebouw. Concrete resultaten of zichtbare werken bleven voorlopig uit.

Onzekerheid blijft duren
Vandaag blijft het Tempelierssteen een opvallende leegstaande plek in het centrum van Ieper. De combinatie van historische waarde, beschermde status en complexe renovatievereisten maakt het dossier bijzonder moeilijk. Tegelijk groeit de bezorgdheid over de verdere achteruitgang van het gebouw.
Voorlopig blijft het afwachten of er alsnog een duurzame herbestemming komt die het historische pand opnieuw leven kan geven.

Tempelierssteen januari 2024: slipgevaar door duivenpoep en mos?
Maart 2017: Tempeliershof in de steigers

💬 Reageer hieronder

© Geert Dewaele

Dikkebus – Overvloedige regenval deed Dikkebusvijver de voorbije weken stijgen tot boven de maximale watergrens. De uitzonderlijke situatie brengt oude bezorgdheden over het sluizencomplex onder de historische Vaubantoren opnieuw naar voren. In de Ieperse gemeenteraad werd gevraagd hoe veilig de constructie vandaag nog is.

Bezorgdheid over veiligheid van het sluizencomplex
Tijdens een gemeenteraadszitting in december 2023 vroeg gemeenteraadslid Stephen De Roo aandacht voor de toestand van het sluizencomplex onder de Vaubantoren aan de Dikkebusvijver. Volgens hem leefden er al langer vragen over het onderhoud van de schotbalken en de algemene betrouwbaarheid van het systeem.
De bezorgdheid kwam er in een periode waarin West Vlaanderen geconfronteerd werd met zware wateroverlast. Daarbij werd ook breder gekeken naar de stabiliteit en veiligheid van waterbekkens in de provincie.
Dikkebusvijver ligt hoger dan de stad Ieper. Het hoogteverschil bedraagt ongeveer 7,5 meter. Daardoor zou een technisch defect aan het sluizensysteem ernstige gevolgen kunnen hebben indien het waterpeil plots ongecontroleerd zou dalen.

Historische constructie met belangrijke functie
De Vaubantoren aan de noordoever van de vijver dateert uit de periode tussen 1678 en 1684 en maakte deel uit van de historische verdedigingsgordel rond Ieper. Het ontwerp wordt toegeschreven aan de Franse vestingbouwer Sébastien Le Prestre de Vauban.
Onder de toren bevindt zich het sluizencomplex dat vroeger een belangrijke rol speelde in de watertoevoer naar de stad. Tot 1926 werd van daaruit de waterregeling beheerd.
De vijver is eigendom van de stad Ieper, terwijl ook de provincie betrokken is bij het beheer. De Vaubantoren zelf bevindt zich in privébezit.

De recente wateroverlast heeft de aandacht opnieuw gevestigd op de toekomst en betrouwbaarheid van het historische sluizencomplex aan Dikkebusvijver


Stad onderzoekt toekomst van het systeem
Schepen Patrick Benoot verklaarde tijdens de gemeenteraad dat het sluizencomplex bestaat uit een eerste sluis onder de toren en een smallere sluis verder stroomafwaarts.
Volgens het stadsbestuur verkeerden de aanwezige balken op dat moment nog in goede staat. Tijdens de recente periodes van wateroverlast zou het systeem bovendien naar behoren hebben gefunctioneerd.
Tegelijk erkent de stad dat de toekomst van de installatie onderzocht wordt. Daarover lopen gesprekken met de provinciale waterbeheerders. Zowel het behoud van het bestaande sluizencomplex als de mogelijke bouw van een nieuwe installatie wordt bekeken.

Gelezen in HLN en gehoord in de Gemeenteraad
© Geert Dewaele
© Geert Dewaele

💬 Reageer hieronder

Opgegraven vestingmuur – © Geert Dewaele

Ieper – Bij het vroegere openluchtzwembad aan de Hoge Wieltjesgracht in Ieper zijn historische vestingmuren teruggevonden. De relicten uit de tijd van vestingbouwer Vauban doken op zo’n drie meter diepte op. Ze worden opgenomen in een nieuw herwaarderingsproject dat het verwaarloosde gebied moet transformeren tot een aantrekkelijk stadsdeel, met aandacht voor erfgoed én waterbeheer.

Historische vondst in vergeten groenzone
In de groenzone bij het vroegere openluchtzwembad en de rotonde aan de Hoge Wieltjesgracht werden afgelopen week proefsleuven gegraven om een verdwenen deel van de Ieperse vestingen op te sporen. Het onderzoek kadert in een herwaarderingsproject voor de site. De Vlaamse overheid ondersteunt het vooronderzoek met een premie.

Op drie meter diepte stootte men op de resten van een muur uit het verdedigingscomplex dat werd gebouwd onder toezicht van vestingbouwer Vauban. Het grootste deel van die constructies werd in 1853 afgebroken, maar het nu blootgelegde stuk loopt volgens de onderzoekers nog door tot aan het Minneplein. Of het fragment bewaard kan blijven, is voorlopig onzeker.

Zwembadmuur vertoont schade
In de muur van het oude zwembad zit een grote scheur, precies op de plaats waar de vestingmuur een hoek vormt tussen de Kasteelgracht en de Wieltjesgracht. De locatie van de schade bevestigt het historische tracé dat archeologen nu verder in kaart brengen.

Nieuwe waterverbinding moet overstromingsrisico temperen
Het gebied speelt een rol in de toekomstige bescherming tegen wateroverlast. Er is een plan om een open waterverbinding te creëren tussen de Kasteelgracht bij de Menenpoort en de Wieltjesgracht. Een deel van de zwembadmuur zou daarvoor verdwijnen, omdat de bescherming van het zwembad officieel werd opgeheven. Hoe precies de waterloop de rotonde en de omliggende straten zal kruisen, staat nog niet vast.

Ook binnen de zwembadsite volgt een proefput, al zorgt de instabiele ondergrond ervoor dat dit graafwerk niet eenvoudig met een machine kan gebeuren.

Van militair bad tot ruïne
Het zwembad op de hoek van de Basculestraat en Kiplinglaan werd ooit aangelegd voor militair gebruik. Na de Eerste Wereldoorlog kreeg het een publieke functie. In 2001 ging het definitief dicht omdat de infrastructuur niet meer voldeed aan moderne veiligheidsnormen. Ondanks een tijdelijke erfgoedstatus veranderde de site in een vervallen ruïne, tot Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Matthias Diependaele de bescherming weer ophief.

Toekomstplan krijgt vorm
De stad presenteerde eerder al twee ontwerpvoorstellen voor de herinrichting. Het ontwerp ‘Contregarde’ focust op de vestingstructuur en nieuwe natuur, terwijl ‘Conciergerie’ inzet op de nostalgische link met het zwembad. Beide versies kregen positieve reacties van inwoners. Het ontwerpteam werkt nu aan één geïntegreerd plan dat erfgoed, landschap en stedelijke functies met elkaar verzoent.

Barsten in de muur door een onstabiele ondergrond – © Geert Dewaele
© Geert Dewaele
Lees ook:
Stad Ieper wil 500.000 euro investeren in herbestemming voormalig openluchtzwembad (9/03/2016)

© Geert Dewaele

Ieper – In het noordoosten van Ieper komt een groot ecologisch landschapspark van bijna 15 hectare. De stad wil van de zone rond Sint-Jan en het Jan Yperman Ziekenhuis een toegankelijke groene omgeving maken waar natuur, waterbeheer, erfgoed en recreatie samenkomen.

Groene verbinding in een versteende omgeving
Met het nieuwe park wil de stad Ieper inspelen op het tekort aan publieke groenzones in het noordoosten van de stad. Vooral voor buurtbewoners, bezoekers van het Jan Yperman Ziekenhuis en passanten moet het gebied uitgroeien tot een rustige plek om te wandelen, fietsen of even te pauzeren.
Dwars door het park komt een centrale wandel- en fietsas met een nieuwe brug over de Bellewaerdebeek. Daarnaast voorziet het ontwerp ruimte voor natuurontwikkeling en recreatie. Zo komen er onder meer een avontuurlijke speelzone, een dorpsweide, een boomgaard, een voedselbos en een hondenlosloopweide.

Water en verkoeling centraal in het ontwerp
De stad kiest nadrukkelijk voor een ecologische invulling. Waterbeheer vormt daarbij een belangrijk onderdeel van het project. Regenwater zal zoveel mogelijk lokaal worden opgevangen via poelen en grachten, zodat het niet versneld afvloeit en elders voor wateroverlast zorgt.
Alleen overtollig water dat niet tijdig kan infiltreren, wordt afgevoerd naar de Bellewaerdebeek. Door extra ruimte voor water en bomen te creëren, moet het park ook bijdragen aan verkoeling tijdens warme periodes.

Het toekomstige park moet niet alleen een recreatieve ontmoetingsplek worden, maar ook een buffer tegen hitte en wateroverlast

Historische site krijgt opnieuw zichtbaarheid
Naast natuur en ontspanning krijgt ook het historische karakter van de omgeving een plaats in het project. Op deze locatie bevond zich bijna acht eeuwen geleden een leprozerie, waar melaatsen afgezonderd leefden en verzorgd werden.
Toen de ziekte in de 17e eeuw verdween, werden de gronden geïntegreerd in de hoeve Goed der Hoge Zieken, die verbonden was aan de zorginstelling. Die vierkantshoeve bleef bewoond tot vlak voor de Eerste Wereldoorlog. Op verschillende plaatsen in het park wil de stad dat erfgoed opnieuw zichtbaar maken.

Werken in fases gepland
De ontwikkeling van het landschapspark gebeurt stap voor stap. In februari 2024 startte de aanplant van een struikengordel achter de woningen langs de Groenestraat in Sint-Jan.
De stad hoopt later in 2024 ook de grondwerken en de aanleg van de wandelpaden op te starten. Intussen wordt het definitieve ontwerp verder afgewerkt en loopt het vergunningstraject.

Subsidies blijven belangrijke factor
Voor de realisatie van het project rekent de stad gedeeltelijk op externe financiering. Het Agentschap voor Natuur en Bos en de Provincie West-Vlaanderen hebben al steun toegezegd.
Ook Kronospan, Rotary Club Ieper en Lions Club Ieper-Poperinge ondersteunen het initiatief financieel. Daarnaast wacht de stad nog op duidelijkheid over mogelijke Europese subsidies.

Voorbereiding loopt al enkele jaren
De basis voor het project werd gelegd in juli 2021, toen het gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) Jan Yperman en omgeving werd goedgekeurd. Dat plan voorziet bijna 15 hectare voor parkontwikkeling.
Een jaar later stelde de stad de studiebureaus Studio Basta, Feryn Milieuconsulenten en Atelier Ruimtelijk Advies aan om het ontwerp uit te werken. In mei 2023 gaf het college van burgemeester en schepenen groen licht voor het voorontwerp.
Tijdens een infomoment op 15 oktober konden inwoners en geïnteresseerden de plannen inkijken. Volgens de stad was de belangstelling groot en werd het project positief onthaald.

Zoals eerder bericht door:
www.ieper.be/park-sint-jan
Voorontwerp (Ieper.be)
“Le Touquetpark” © Geert Dewaele

Ieper – De stad geeft drie locaties voortaan een officiële naam. Het park aan het Colaertplein wordt het Le Touquetpark, het plein tussen bibliotheek en academie krijgt de naam Beeldenplein en een deel van het Sint-Pieterskerkhof wordt voortaan Burggraafstraat genoemd. De stad wil zo verwarring vermijden en beter inspelen op de lokale context.

Park aan Colaertplein heet nu Le Touquetpark
Het park aan het Colaertplein had tot nu toe geen formele naam. Dat verandert met de officiële keuze voor Le Touquetpark. De fontein in het park werd al in 1939 opgericht ter ere van de Franse stad Le Touquet. De rest van het park volgt nu officieel dezelfde benaming.

Tussen bib en academie: het Beeldenplein
Ook het plein tussen de stadsbibliotheek en de academie krijgt een eigen identiteit. Het wordt geregistreerd als Beeldenplein. Dat er op dit moment geen beelden staan, vormt volgens de stad geen probleem en laat de deur open voor mogelijke toekomstige invulling.

Wijziging voor straat aan Sint-Pieterskerk
De noordelijke zijde van het Sint-Pieterskerkhof, een zijstraat van de Rijselstraat nabij de voormalige kliniek Zwarte Zusters en de Sint-Pieterskerk, krijgt de naam Burggraafstraat. De oorspronkelijke naam werd minder passend bevonden in combinatie met de komst van bejaardenflats. Volgens de toelichting kwam de vraag tot naamswijziging van de directeur van RVT Wintershove.

“Burggraafstraat” – © Geert Dewaele